Granida in de schilderkunst
Op de tentoonstelling Jacob Backer.
Rembrandts tegenpool hangen twee grote schilderijen met Granida en Daifilo als thema. Vanaf 12 maart 2009 in Aken: www.suermondt-ludwig-museum.de |
Zoals het een prinses betaamt, staat Granida afgebeeld op tientallen schilderijen. Of beter gezegd: talrijke dames van stand hebben zich in de Gouden Eeuw als de Perzische prinses laten vereeuwigen, al dan niet samen met hun als herder verklede partner.
Geen ander theaterstuk heeft zoveel respons gehad in de schilderkunst als P.C. Hoofts muzikale spel. Niet minder dan 50 afbeeldingen zijn ons overgeleverd. We mogen spreken van een 17de-eeuwse rage.
Jacob Adriaensz Backer, Granida en Daifilo (1635), Sint Petersburg: Hermitage
Twee scènes schijnen zich het best voor afbeelding te hebben geleend. De scène waarin de beduusde herder Daifilo aan de prinses een schelp met water aanbiedt. En de scène waarin het verliefde paar wordt overvallen door de wraaklustige Artabanus.
De eerste variant was het meest geliefd, vooral ook omdat deze zich zo uitmuntend leende voor een huwelijksportret. Hoofts spel biedt daartoe een verantwoorde basis. Niet voor niets luiden de laatste regels van Granida:
“Liefd en Min aen een vertuyt,
Beyde siel en lichaem-mengers,
Heilighe’ oppervrientschap-strengers
Salight Bruidegoom en Bruidt.”
De vroegste afbeelding van het aanstaande koningspaar vinden we bij de Utrechtse schilder Dirck van Baburen (1623). Het lijkt een prototype waar vele anderen later hun compositie aan ontleenden. Het bekendste schilderij werd in 1625 geschilderd door Gerard van Honthorst en is nu te zien in het Centraal Museum in Utrecht. Waarschijnlijk diende het als geschenk voor het huwelijk van stadhouder Frederik Hendrik en Amalia van Solms.
Gerard van Honthorst, Granida en Daifilo (1625), Utrecht: Centraal Museum