GRANIDA ● P.C. Hooft

Granida breekt een lans voor het 17de-eeuwse theater

De Nederlanden waren in de Gouden Eeuw niet alleen vooraanstaand in de schilderkunst, maar kenden ook op muzikaal en theatraal gebied een ongekende bloei. Kunstenaars volgden de nieuwste internationale ontwikkelingen en waren bijzonder productief. Niet minder dan 1.500 theaterteksten zijn uit deze tijd overgebleven, een tegenwoordig vrijwel onbekende culturele schat. De Granida-voorstellingenreeks kan een begin vormen van een herleving en herwaardering van ons rijke Nederlandse theatererfgoed.

Granida zet het 17de-eeuws muziektheater op de kaart

De opvoering van Granida als een muzikaal drama is een expliciete demonstratie van een nieuwe visie op ons Nederlands theaterverleden. Het 17de-eeuws toneel was muzikaler dan doorgaans wordt aangenomen (zie het proefschrift De perfecte verleiding van onze dramaturg Natascha Veldhorst). Nederland heeft een moeizame verhouding met zijn 17de-eeuwse theaterrepertoire. De werken gelden als ontoegankelijk, elitair of simpelweg saai. De verzen, het rijm en de ritmiek, waaraan in de 17de eeuw zoveel belang werd gehecht, lijken nu juist de waardering in de weg te staan. Hoe kan het ook anders? We benaderen dit repertoire als toneel terwijl het werd gemaakt als muziektheater. Muziek was een even essentieel als substantieel deel van de opvoering. Er werd op de podia steevast gemusiceerd, gezongen en vaak zelfs gedanst. Elders in Europa, vooral in Frankrijk en Engeland, is de muziekpraktijk van dit feit al langer doordrongen en worden vergelijkbare producties al jaren met succes aan de man gebracht.

Granida bewijst de hoge kwaliteit van 17de-eeuws muziektheater

Amsterdam kende in de tijd van Hooft een levendige, internationaal georiënteerde liedcultuur. Musiceren was een geliefd tijdverdrijf. Dankzij de vele internationale betrekkingen kon men de laatste ontwikkelingen op de voet volgen. De nieuwste buitenlandse instrumentale en vocale uitgaven vonden al snel hun weg naar Amsterdam, of werden daar uitgegeven.
We weten dat in het theater beroepsmusici betrokken waren bij de uitvoeringen. Ook het soms veeleisende notenmateriaal duidt er op dat de muzikale uitvoeringen hoogwaardig zijn geweest. Voor een overtuigende hedendaagse reconstructie ligt het streven naar een hoog professioneel muzikaal niveau voor de hand. We kozen voor specialisten op het gebied van de oude muziek, met een grote kennis van het internationale muziekaanbod rond 1600 en een erkende deskundigheid op het gebied van improvisatie: Mike Fentross leidt La Sfera Armoniosa. Om de zang volledig tot zijn recht te laten komen kozen we vooraanstaande operazangers met ruime ervaring in de oude muziek voor de hoofdrollen.

Een van de succesvolste stukken aan de vergetelheid onttrokken

Gedurende een periode van meer dan honderd jaar werd Hoofts Granida in Amsterdam telkens weer op de planken gebracht. Een teken van de enorme waardering voor de kwaliteiten van het stuk. We koesteren weinig twijfel over het 17de-eeuwse smaakoordeel op schilderkunstig gebied, waarom ontzeggen we die wel als het over theater gaat?

● Een sleutelpositie in de ontwikkeling van ons muziektheater

Hooft liet zich voor het schrijven van zijn Granida onder meer inspireren door de eerste opera’s en het uitbundige pastorale toneel uit Italië. Binnen de Nederlandse muziektheatercultuur sloeg hij hiermee nieuwe wegen in, die door veel latere auteurs werden nagevolgd. Hooft was een trendsetter.

Granida is nu even actueel als in de 17de eeuw

Hoe kunnen in een land de afzonderlijke culturen en sociale lagen worden verbonden en wel met algemene voorspoed als resultaat? Wat is de ideale balans tussen liefde en seks in een relatie? Granida is niet alleen in historisch, dramaturgisch en muzikaal opzicht belangwekkend, maar ook maatschappelijk.
P.C. Hooft stelt onze gebreken centraal, zowel die van het individu als die van de samenleving die we met elkaar vormen. En, hij probeert een oplossing aan te dragen: zoek bij een ander wat jezelf mist. Hoe diverser de wederzijdse kwaliteiten, des te sterker het verbond. Zo breng je mensen, maar ook hele culturen bij elkaar. De kracht van Granida is dat het stuk als een parabel voor onze tijd gelezen kan worden. Het behandelt kwesties die ons allen aangaan.

Terug naar boven